مقاله ای از خسرو خسروی

بندر خمیر ، بندر، شهر و مرکز بخش خمیر در شهرستان بندرعباس از استان هرمزگان . در 141 کیلومتری جنوب غربی بندرعباس و 108 کیلومتری شمال شرقی بندرلنگه ، در مسیر راه اصلی بندرعباس ـ بندرلنگه در منطقة پست جلگه ای کرانة شمالی تنگه خوران / خوریات (= کلرنس ) در شمال جزیرة قشم قرار دارد (جمعیت طبق سرشماری 1375 ش ، 354 ، 8 تن ). مشتمل بر دهستانهای خمیر، کَهورستان (جیحون ) و رویْدَر است . مکان استقرار شهر بتدریج از حدود دو کیلومتری ساحل به سمت شمال مرتفع می شود به طوری که ارتفاع کوه خمیر در ده کیلومتری شمال شهر با جهت شرقی ـ غربی تا 400 ، 1 متر می رسد (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 3، 11). بندر خمیر واقع در عقب کرانه ، دارای خوری با دهانة باریک و در حدود هفت متر عمق است . لنگرگاه آن (به عمق شش متر)، که از لنگرگاههای تنگة خوران است ، در یک کیلومتری کرانه ، بین جزیرة قشم و کرانة شمالی خلیج فارس قرار دارد (بایندر، ص 52؛ دایرة المعارف فارسی ، ذیل «بندرخمیر»). آب و هوای بندرخمیر گرم و خشک است . حداکثر مطلق دما در تابستانها ْ49 و حداقل آن در زمستانها ْ1، میانگین باران سالانه حدود 120 میلیمتر، و میزان رطوبت نسبی سالانة آن حدود 75% است (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، همانجا). در حدود پنج کیلومتری شمال غربی این بندر، کوهی به نام معدن قرار دارد که دارای گوگرد (همراه با گچ ) است و از آن چشمة آب گرمِ «هوباد» یا «آب باد» می جوشد که در بهبود امراض پوستی مؤثر است (لوریمر، ج 8، ص 1016؛ سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 11). در فاصلة دو و چهار کیلومتری شمال شرقی بندرخمیر، دو معدن سنگ گچ (استخراج سالانه : 500 ، 26 تن )، و در 43 کیلومتری شمال شرقی بندر، معدن سنگِ لاشه انگوران (استخراج سالانه : 000 ، 5 تن ) وجود دارد (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 12). مهمترین ارتفاعات آن عبارت است از: کوه شَب در دهستان رویدر با ارتفاع 681 ، 2 متر در حدود هفتاد کیلومتری بندر خمیر؛ کوه گیشو با ارتفاع 687 ، 1 متر که با کوه صاحب آباد در یک رشته کوه (به طول 48 کیلومتر) قرار دارد. این رشته کوه از 37 کیلومتری شمال بندرخمیر تا 58 کیلومتری شمال شرقی امتداد دارد و از سمت مشرق به رودخانة کُل محدود می شود (همان ، ج 130، ص 11ـ12؛ همو، شناسنامة شهرها ، ص 3؛ جعفری ، ج 1، ص 489)؛ کوه لاوَر در چهار کیلومتری شمال غربی شهر و تنگه داربست (= گز) در شمال شهر واقع شده است و آبریز آن با جهت شمالی ـ جنوبی از داخل شهر می گذرد. همچنین تنگة نازَردون در یک کیلومتری شمال غربی و تنگه هونیز در دو کیلومتری شمال شرقی بندرخمیر قرار دارد (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، شناسنامة شهرها ، ص 4). دره (یا تنگه )های توره ای و خِیْر در شمال و شمال شرقی بندر خمیر قرار دارند و آبریز تنگ توره ای از میان شهر می گذرد. همچنین دشت کهورستان در 29 کیلومتری شمال بندرخمیر است (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 12). رود کل (شور) با جهت شمالی ـ جنوبی در فاصلة بیست کیلومتری شمال شرقی بندرخمیر به سمت خلیج فارس جریان دارد. رودمَرّا از کوه شب سرچشمه می گیرد و همراه با رود رُسُلی به رود کل می پیوندند. رود مهران (خمیر) از ارتفاعات غربی بندرلنگه سرچشمه می گیرد و در ده کیلومتری غرب بندرخمیر به خلیج فارس می ریزد (همان ، ج 130، ص 11؛ افشین ، ج 1، ص 447). اطراف بندرخمیر پوشیده از درختان کُنار، حرّا، کَهور، و گز و گیاهان دارویی نظیر دَهَخ (گندم گیاه )، دونی ، کیل ، تُرشَک و سُرمه است (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 3). بندر خمیر دارای انواع پرندگان دریایی و مهاجر، و جانورانی از قبیل گرگ و شغال و خرگوش است . کشاورزی بندرخمیر دارای وضعی نسبتاً مناسب ، و کشت آن به دو صورت آبی و دیمی است . محصولات کشاورزی آن ، گندم ، جو، تره بار، تنباکو، خرما و مرکبات ، و صادرات مهم آن ، تره بار، مرکبات ، انواع خرما و سنگ گچ است . بندر خمیر در دهه های اخیر، بویژه پس از انقلاب اسلامی با ایجاد حِرَف و مشاغل گوناگون توسعه یافت . برق بندر از برق منطقه ای استان منشعب می شود (همان ، ج 130، ص 12). منابع آب آشامیدنی و کشاورزی از چاههای عمیق و نیمه عمیق و چشمه سارها تأمین ، و از طریق لوله کشی تقسیم می گردد (همان ، ج 130، ص 4، 12). اثر مهم و تاریخی آن ، برج نیمه ویران قلعة خمیر است که از سنگ و ساروج ساخته شده است (همانجا؛ اقتداری ، ص 514). دیوار برج ، بازماندة حصاری است به نام سُدار در گلوگاه جادة بندرعباس ـ بندرلنگه که سیدسعیدخان ، سلطان مسقط ، در دورة اشغال عمان ساخته و در 1326 بسیار آباد بوده و تنها استحکام دفاعی شهر، قلعه ای سالم با یک برج چهارگوش بلند بوده است . در این بندر، دو یا سه زیارتگاه و یک مسجد زیبا و قدیمی وجود داشته و منابع آب شیرین بندرخمیر از هفده حلقه چاه عمیق تأمین می شده است (لوریمر، همانجا). بندر خمیر به علت موقعیت محلی و منطقه ای ، محل دادوستد کالاهای وارداتی یا صادراتی است . زبان سکنة بندر، فارسی با گویش بندری است (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، فرهنگ جغرافیائی ، ج 130، ص 12).

پیشینه . از گذشتة بندرخمیر اطلاع چندانی در دست نیست ، همین قدر می دانیم که در حدود دو قرن پیش ، سیاحان و محققان از این بندر بازدید کرده و دربارة آن مطالبی نوشته اند. محمد ابراهیم کازرونی در گزارش خود به دربار محمدشاه قاجار (حک : 1250ـ1264)، تعداد سکنة بندر خمیر را چهارصد خانوار ذکر کرده است که کلاً کارگران معدن گوگرد بوده اند (ص 120ـ121). به نوشتة نوربخش (ص 178)، در زمان ناصرالدین شاه (1264ـ1313) بندر خمیر و مناطق تابعه نیز سالها در اجارة سلطان عمان بود که پس از آن طی قرارداد بیست ساله ای به سیدسعیدخان واگذار گردید. در 1320، خازن الدوله ، پسر امین السلطنه ، بندرخمیر را تیول خود قرار داد و آن را به معین التجار اجاره داد (سدیدالسلطنه ، 1363 ش ، ص 4). به نوشتة کُرْزُن ، در 1271 بندر خمیر از بنادر نسبتاً مهم خلیج فارس ، و جزو فرمانداری سعدالملک به شمار می آمد، و از بنادری بود که سالانه عواید سرشماری برای او فراهم می ساخت (ج 2، ص 489). لوریمر (ج 8، ص 1016ـ1017) جمعیت بندر خمیر را در 1326، حدود 350 خانوار یعنی تقریباً 800 ، 1 تن برآورد کرده بود، که بیشتر آنها شافعی مذهب و از عشایر مختلف عرب بودند. ناوگان دریایی آنان از چهار قُنجه / قُنچه (کشتیهای تجاری ) و 22 بَقاره (کشتیهای ماهیگیری ) ( عمان و تاریخها البحری ، ص 123، 143؛ لوریمر، همانجا) تشکیل می شد که تا بصره و حتی بنادر هند رفت وآمد می کردند. بنابه نوشتة سدیدالسلطنه (1371 ش ، ص 218) در سالهای 1324 تا 1332 بندر خمیر 21 فروند کشتی بادبانی (شش کشتی ماهیگیری و پانزده کشتی مسافربری و باربری ) داشت ، صادرات آن ماهی ، آهک به مقدار زیاد، سنگهای آسیا و گوگرد بود (لوریمر، ج 8، ص 1016). کشف معدن نیکل در کوه کشار و کوه انگور در سالهای 1324 تا 1332 و صدور آن به روسیه ، سبب رونق اقتصادی بندرخمیر شد که بعدها به حکم دولت ، متروک شناخته شد (سدیدالسلطنه ، 1371 ش ، همانجا). با توجه به رشد جمعیت ، بندر خمیر تا اواسط دهة پنجاه تغییر چندانی نکرد به طوری که جمعیت آن در 1335 ش به 075 ، 1 تن (سرشماری 1335 ش به نقل دایرة المعارف فارسی ، ذیل «بندرخمیر»)، در 1345 ش به 768 ، 1 (مرکز آمار ایران ، 1348 ش )، در 1355 ش به 423 ، 2 تن (همو، 1361 ش ) و در 1365 ش به 076 ، 5 تن (همو، 1368 ش ) رسید. در زمینة زندگی اقتصادی ، از 1345 ش بویژه از هنگامی که بندر خمیر شهر و مرکز بخش خمیر شد، شهر رو به آبادانی رفته و تأسیسات زیربنایی ایجاد و سازمانهای دولتی در آنجا تأسیس شده است . با آنکه وضع اقتصادی بندر خمیر بر پایة کشاورزی و تجارت استوار است ، اقتصاد شهر نیز ـ به سبب وجود واحدهای صنعتی و تولیدی و خدمات و مشاغل گوناگون ـ گسترش یافته ، به طوری که در سالهای پس از جنگ عراق با ایران (31 شهریور 1359ـ27 مرداد 1367)، کارخانة سیمان با ظرفیت ششهزار تن در این بندر احداث و بهره برداری شده است .

منبع

نویسنده جدید

دوستان بنده چون درس دارم تا اطلاع ثانوی نیستم و جانشینی با نام امین برای خودم انتخاب کردم

بای

نمايي از بالاي شهر

محدودهٔ شهر

از شمال کوه ، از جنوب دریا و تنگه خوران ، از مشرق دهستان پل و از سمت مغرب به دهستان دژگان محدود می‌گردد.

معرفي شهر بندرخمير

 

شهر بندرخمير Bandar khamir داراي جمعيت شهري 13995 نفر با 5 روستاي واقع در حريم بنام هاي لشتغان بالا ، لشتغان پايين ، کندال ، باقي آباد و چاه صحاري بوده و مساحت قانوني 431.5 هکتار و وسعت حريم 115 کيلومتر مربع در موقعيت جغرافيايي 26 درجه و 57 دقيقه عرض شمالي و 35 دقيقه طول شرقي نسبت به نصف النهار گرينويج و در ارتفاع 15 متري از سطح دريا واقع شده است که از شمال به کوه و از جنوب به دريا و تنگه خوران ، از شرق به دهستان پل و از غرب به دهستان دژگان منتهي مي گردد و حد فاصل حدود 85 کيلومتري غرب بندرعباس و 110 کيلومتري شرق بندرلنگه واقع شده است . شهر بندرخمير داراي 49 ساله سابقه بخش و قريب به دو سال است که مرکز شهرستان خمير مي باشد و در سال 1346 شهرداري اين شهر نيز تاسيس شده است که داراي 40 ساله سابقه شهرداري بوده و در حال حاضر شهرداري حائز درجه 5 است.

بندرخمير يکي از شهرهاي قديمي و توسعه پذير ، مهاجرپذير و پرجاذبه استان هرمزگان است که بدليل موقعيت جغرافيايي و وجود کارخانه هاي بزرگي چون کارخانه سيمان 6000تني هرمزگان ، پايانه بار ، شهرک صنعتي 1 و2 ، گچ خمير ، گمرگ و ارتباط حمل و نقل دريايي کالا به کشورهاي همسايه جنوبي خليج فارس ، وجود آثار باستاني و اماکن توريستي و تفريحي همچون جنگل سرسبز حرا ، آبگرم هاي معدني درماني بندرخمير ، آبسر معدني بندرخمير ، ديوار بلند سدار (Sedar) ، برج قلعه بندرخمير ، آب انبارها و کوره هاي گچ و ساروج خمير – که بالاخص ساروج خمير گذشته هاي دور مورد توجه مهندسين و کارشناسان امور ساختماني بوده و زبانزد عام و خاص است و با وجود معادن سيمان و گوگرد از جمله شهرهاي مهم استان هرمزگان بشمار مي آيد .

شغل اکثر مردم پيله وري ، ملواني و صيادي است مرحوم صدرالاسلام و ملاسليمان خميري از علما و شعراي بنام بندرخمير ( در اوايل قرن سيزدهم هجري ) و نيز مرحوم سيداميرشيخ عالم ، فقيه و مرجع ديني منطقه در قرن اخير بوده که از خود خدمات و آثار ماندگاري بجاي گذاشته اند. آب مشرب شهر شرين و لوله کشي شده است که از روستاي کهورستان واقع در شصت کيلومتري شمال بندرخمير با قدمت بيش 37 سال است که تامين مي گردد.

بندرخمير از جهت آب و هوايي در محدوده گرم و مرطوب قرار دارد که متوسط دماي ده ساله 26.7 درجه سانتي گراد و ميانگين حداقل و حداکثر دماي ده ساله 18.1 و 35.3 درجه سانتي گراد و تبخير ساليانه 3672 ميلي متر و ميزان متوسط بارندگي ساليانه 20 سال اخير حدود 171ميلي متر مي باشد.

اين شهر داراي يک درمانگاه و يک بيمارستان 32 تختخوابي که توسط فردي خير احداث گرديده ، همچنين شهرداري ، 45 اداره و نهاد دولتي ، يک مرکز آتش نشاني شهرداري ، مرکز اورژانس ، يک کتابخانه عمومي ، سه ميدان بنام آزادي ، جمهوري اسلامي و امام خميني(ره) ، دو بلوار اصلي بنام هاي بلوار امام خميني(ره) و بلوار ملاسليمان خميري و يک بلوار جديد الاحداث بنام آيت الله خامنه اي ، 16 مسجد ، يک مجموعه گلزار پنج تن شهداي هشت سال دفاع مقدس، يک مجموعه استاديوم ورزشي ، يک استخر شناي سرپوشيده استاندارد نيز که توسط شهرداري احداث شده است.

جمعيت دانش زآموزي و فضاهاي آموزشي شهر نيز شامل 2929 دانش آمو مشتمل بر پنج آموزشگاه در مقطع دبيرستان در سه فضاي آموزش ، پنج آموزشگاه در مقطع راهنمايي در سه فضاي آموزشي ، 9 آموزشگاه در مقطع دبستان در 5 فضاي آموزش مي باشد. يک واحد دانشگاهي پيام نور با چهار رشته تحصيلي افتتاح گرديده که فاز اول دانشگاه با مشارکت مردم و دولت در حال احداث مي باشد.

مختصري از تاريخچه و گذشته بندر خمير

 

^{در كتب تاريخي و سفرنامه ها از جمله سفر نامه ابن بطوطه كه به مناطق ساحلي و جنوبي ايران ساكن در حاشيه خليج فارس مسافرت نموده از گذشته هاي شهر بندر خمير نام برده مي شود و نيز سديد السلطنه كبابي در كتاب بندر عباس و خليج فارس در چند صفحه شهر آن زمان را بخوبي به تصوير مي كشد كه در جهت رعايت امانت و نثر مكتوب كتاب مذكور به بيان مطالبي از آن بشرح زير و به اختصار بسنده مي كنيم كه او مي نويسد : (( طول آن شروع مي شود غرباً از بندر مهتابي و منتهي مي شود شرقاً به رودخانه خونو امتداد اين مسافت نه فرسنگ مي باشد عرض آنجا شمالاً پوزه خونو كوهي است نمكدار با كوه گوگرد ابتدا شده و انتهي از طرف جنوب درياست و امتداد اين مسافت تقريباً ده فرسنگ مي شود . از طرف مغرب ناحيه جهانگيريه است كه قصبات دژگان و بستك در آن ناحيه اند . از طرف مشرق رودخانه خونو است كه آنجا را از خاك گچين فاصله داده شمالاً جبال و جنوباً درياست .}

ادامه نوشته

نقشه راهنمای شهر

http://www.khamircity.org/images/khamirmap.jpg

 

 

برای اینکه نقشه شهرستان رو بزرگتر ببینید به سایت شهرداری مراجعه کنید.

 لینک:

http://www.khamircity.org/ 

بزودی آپدیت خواهد شد

‍COMING SOON